6 May 2020
कंप्यूटर का इतिहास और विकास
वैज्ञानिकों ने किया आगाह, कोरोना का बदला रूप पहले से ज्यादा खतरनाक
3 Feb 2018
बैंक ऑफ इंडिया में होनी है भर्तियां, 10वीं पास भी कर सकते है आवेदन
नई दिल्ली :
बैंक ऑफ इंडिया ने सब-स्टाफ-सिपोय के विभिन्न पदों पर भर्ती के लिए नोटिफिकेशन जारी कर आवेदन मांगे गए है। उम्मीदवार अपनी योग्यता और इच्छा से इनके लिए अप्लाई कर सकते है।
शैक्षिक योग्यता
10 वीं
आवेदन करने के लिए अंतिम तिथि
15 फरवरी 2018
आयु सीमा
उम्मीदवार की आयु 18-26 साल के बीच होनी चाहिए
चयन प्रकिया
उम्मीदवार का चयन शॉर्टलिस्टिंग और इंटरव्यू में प्रदर्शन के अनुसार किया जाएगा ।
आवेदन कैसे करें
उपरोक्त पदों पर आवेदन करने के लिए उम्मीदवार विभाग की वेबसाइट www.bankofindia.co.in के जरिए 15 फरवरी 2018 तक अप्लाई कर सकते है।
सौजन्य:पंजाब केसरी
आज़ादी
*कभी सोचा आपने 30 साल बाद आपकी सम्पति का कौन मालिक होगा ?*
याद रखना, आबादी बढ़ते तुम्हारा राष्ट्र मुस्लिम राष्ट्र हो जायेगा! ऐसा हो चूका है और अभी भी हो रहा है! एक दिन पूरे *काबूल* (अफगानिस्तान) का व्यापार सिक्खों के हाथ था, आज उस पर तालिबानों का कब्ज़ा है!
सत्तर वर्ष पहले पूरा *सिंध* सिंधियों का था, आज उनकी पूरी धन संपत्ति पर पाकिस्तानियों का कब्ज़ा है!
एक दिन पूरा *कश्मीर* धन धान्य और एश्वर्य से पूर्ण पण्डितों का था, उनके उन महलों और झीलों पर आतंक का कब्ज़ा हो गया और आज वे टेंटों में ज़िंदगी गुजार रहे हैं!
एक दिन वो था जब *ढाका* का हिंदू बंगाली पूरी दुनिया में जूट का सबसे बड़ा कारोबारी था! आज उसके हाथ क्या है ?
*गुरु नानक का ननकाना साहब, लवकुश का लाहौर, दाहिर का सिंध, चाणक्य का तक्षशिला, ढाकेश्वरी माता का मंदिर देखते ही देखते सब पराये हो गए !*
पाँच नदियों से बने *पंजाब* में अब केवल दो ही नदियाँ बची हैं!
इस देश के मूल समाज की सारी समस्याओं की जड़ ही संगठन का अभाव है!
कोई व्यापारी *असम* के चाय के बागान अपना समझ रहा है, कोई *आंध्र* की खदानें अपनी मान रहा है! तो कोई सोच रहा है ये हीरे का व्यापार सदा सर्वदा उसी का रहेगा !
कभी *कश्मीर* की केसर की क्यारियों के बारे में भी हिंदू यही सोचा करता था!
हिन्दू अपने घर भरता रहा और *"पूर्वांचल"* का लगभग पचहत्तर प्रतिशत जनजाति समाज विधर्मी हो गया ! बहुत कमाया तूने बस्तर के जंगलों से, आज वहाँ घुस भी नहीं सकता !
*आज भी आधे से ज्यादा समाज को तो ये भी समझ नहीं कि उस पर क्या संकट आने वाला है ! बचे हुए समाज में से बहुत सा अपने आप को सेकुलर मानता है !*
*आजादी के बाद एक बार फिर हिंदू समाज दोराहे पर खड़ा है!*
एक रास्ता है, शुतुरमुर्ग की तरह आसन्न संकट को अनदेखा कर रेत में गर्दन गाड़ लेना तथा *दूसरा तमाम संकटों को भांपकर सारे मतभेद भुला कर संगठित हो संघर्ष कर अपनी धरती और संस्कृति बचाना ।
"हमारी दुर्दशा का कारण केवल अज्ञान और पाखण्ड है । समय रहते यह देश यदि वेदमार्ग को अपना लेता है तो हमारा कोई बाल भी बांका न कर पायेगा । वर्तमान में सत्यार्थ प्रकाश के अलावा और कोई ऐसी पुस्तक नही जो हमारी जाति की ठंडी रगों में उष्ण रक्त का संचार कर सके ।" - वीर सावरकर
Genral knowledge
🏆ગુજરાત ના કુલ ગામડા -18225
🏆જિલ્લા-33
🏆તાલુકા-250
*લોકમેળા ગુજરાત*-1521
1⃣જેમા હિદુઓના-1293
2⃣મુસલિમોના-175
3⃣જૈનોના-21
4⃣લોકમેળા-14
5⃣ધંધાદારી-13
7⃣પારસી ના-01
*કયા જિલ્લામાં કેટલા તાલુકા*
(1)અમદાવાદ. 10
(2)અમરેલી 11
(3)અરવલલી. 6
(4)આણંદ. 8
(5)બનાસકાઠા. 14
(6)ભરૃચ. 9
(7)ભાવનગર. 10
(8)બોટાદ. 4
(9)છોટાઉદેપુર. 6
(10)દાહોદ. 8
(11)ડાંગ. 3
(12)દેવભૂમી દારકા. 4
(13)ગાંધીનગર. 4
(14)ગિર સોમનાથ. 6
(15)જામનગર. 6
(16)જૂનાગઢ. 10
(17)ખેડા. 10
(18)કચ્છ 10
(19)મહીસાગર. 6
(20)મહેસાણા. 10
(21)મોરબી. 5
(22)નમૅદા. 5
(23)નવસારી. 6
(24)પંચમહાલ. 7
(25)પાટણ. 9
(26)પોરબંદર. 3
(27)રાજકોટ. 11
(28)સાબરકાઠા. 8
(29)સુરત. 10
(30)સુરેનદનગર. 10
(31)તાપી. 5
(32)વડોદરા. 8
(33)વલસાડ. 6
*નદીઓ*
🚣નમૅદા. નમૅદા
🚣તાપી. તાપી
🚣સાબરમતી. મહેસાણા
🚣મહી. મહીસાગર
🚣પાનમ. મહીસાગર
🚣બનાસ. બનાસકાઠા
🚣વાતક. અરવલલી
🚣હાથમતી. સાબરકાઠા
🚣મહી. મહીસાગર
🚣કરઞણ. ભરૃચ
🚣દમણગગા. વલસાડ
🚣સિપુ. બનાસકાઠા
🚣ગુહાઈ. સાબરકાઠા
🚣ઉડ. જામનગર
🚣ભાદર. રાજકોટ
🚣શેતુજી. ભાવનગર
🚣સુખી. છોટાઉદેપુર
🚣દેવ. પંચમહાલ
🚣નાગમતી. જામનગર
*🐃ગુજરાતનો ડેરી ઉધોગ🐄*
🐄દુધ સાગર મહેસાણા
🐄સાબર. હિંમતનગર
🐄મધુર,મધર. ગાંધીનગર
🐄ઉતમ. અમદાવાદ
🐄સુમુલ. સુરત
🐄ગોપાલ. રાજકોટ
🐄અમુલ. આણંદ( એશિયાની સૌથી મોટી )
🐄બનાસ. પાલનપુર
🐄માધાપર. ભુજ
🐄દુધ સરિતા. ભાવનગર
🐄દુધધારા. ભરૃચ
🐄સુર સાગર. સુરેનદનગર
🐄બરોડા ડેરી. બરોડા
🐄જામનગર ડેરી. જામનગર
🐄અમર ડેરી. અમરેલી
*ગુજરાત ની આ બાબતો તમે જાણો છો*
પ્રથમ ગુજરાતી તરીકે જાણીતાં લોકો ની માહિતી
*પ્રથમ ગુજરાતી મુદ્રક*-ભીમજી પારેખ, સુરત ૧૬૭૪
*પ્રથમ ગુજરાતી નાટકલેખક*-પ્રેમાનંદ ભટ્ટ ૧૭ મી સદી
*પ્રથમ ગુજરાતી મુદ્રણાલય સ્થાપક*-દુર્ગારામ મહેતા ૧૮૪૨
*પ્રથમ ગુજરાતી કવિ*-દલપતરામ કવિ ૧૮૫૧
*પ્રથમ ગુજરાતી મિલ સ્થાપક*-રણછોડલાલ રેંટિયાવાલા અમદાવાદ ૧૮૬૦
*પ્રથમ ગુજરાતી નવલકથાકાર*-નંદશંકર મહેતા ૧૮૬૮
*પ્રથમ ગુજરાતી કોશકાર*-નર્મદાશંકર દવે ૧૮૭૩
*પ્રથમ ગુજરાતી નટી*-રાધા અને સોના સુરત ૧૮૭૫
*પ્રથમ ગુજરાતી બિ્રટિશ સાંસદના સભ્ય*-દાદાભાઇ નવરોજી ૧૮૯૧
*પ્રથમ ગુજરાતી ટેસ્ટ ક્રિકેટ ખેલાડી*-રણજિતસિંહજી ૧૮૯૫
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા સ્નાતક*-વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ અને શારદા મહેતા અમદાવાદ ૧૯૦૧
*પ્રથમ ગુજરાતી વડી ધારાસભાના અધ્યક્ષ*-વિઠ્ઠલભાઇ પટેલ ૧૯૨૫
*પ્રથમ ગુજરાતી રાજયપાલ*-ચંદુલાલ ત્રિવેદી ઓરિસ્સા ૧૯૪૬
*પ્રથમ ગુજરાતી બંધારણ સભાના અધ્યક્ષ*-ગણેશ માવલંકર ૧૯૪૬
*પ્રથમ ગુજરાતી નાયબ વડાપ્રધાન*-સરદાર પટેલ ૧૯૪૭
*પ્રથમ ગુજરાતી સર્વોચ્ચ ન્યાયમૂર્તિ*-હરિલાલ કણિયા ૧૯૪૭
*પ્રથમ ગુજરાતી લોકસભાના અધ્યક્ષ*-ગણેશ માવલંકર ૧૯૫૨
*પ્રથમ ગુજરાતી ભૂમિસેનાપતિ*-રાજેન્દ્રસિંહજી ૧૯૫૩
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા પ્રધાન*-ઇન્દુમતીબહેન શેઠ ૧૯૬૨
*પ્રથમ ગુજરાતી જ્ઞાનપીઠ એવાર્ડ પ્રાપ્ત કરનાર*-શ્રી ઉમાશંકર જોષી ૧૯૬૭
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા વિમાની*-રોશન પઠાણ ૧૯૭૪
*પ્રથમ ગુજરાતી કોસ્ટ એકાઉન્ટન્ટ*-દર્શના પટેલ ૧૯૭૫
*પ્રથમ ગુજરાતી મેગ્સેસે એવાર્ડ પ્રાપ્ત કરનાર*-ઇલાબહેન ભટ્ટ ૧૯૭૭
*પ્રથમ ગુજરાતી રાષ્ટ્રીય પ્રાધ્યાપક*-સુનીલ કોઠારી, મુંબઇ ૧૯૮૫
*પ્રથમ ગુજરાતી લોકાયુકત*-ડી. એમ. શુકલ, ગાંધીનગર ૧૯૯૮
*પ્રથમ ગુજરાતી ન્યાયમૂર્તિ , મુંબઇ હાઇકોર્ટ*-નાનાભાઇ હરિદાસ
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા મેયર*-સુલોચના મોદી, મુંબઇ
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા વિમાની*-રોશન પઠાણ
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા શૅરદલાલ*-હીના વોરા, અમદાવાદ
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા સત્રન્યાયાધીશ*-સુજ્ઞાબહેન ભટ્ટ, અમદાવાદ
*પ્રથમ ગુજરાતી મહિલા સ્નાતક*-વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ તથા શારદાબહેન મહેતા, અમદાવાદ
*પ્રથમ ગુજરાતી હિમાલયના કારયાત્રાના વિજેતા*-જયંત શાહ
*ગુજરાત માં સહુથી મોટી બાબતો ની માહિતી*
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો જિલ્લો (વિસ્તારમાં)*-કચ્છ ક્ષેત્રફળ ૪૫,૬૫૨ ચો. કિમી.
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો જિલ્લો (વસ્તીમાં)*-અમદાવાદ વસ્તી ૫૮,૦૮,૩૭૮
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો પુલ*-ગોલ્ડન બ્રિજ (ભરૂચ પાસે નર્મદા નદી પર) લંબાઈ ૧૪૩૦ મીટર
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો પ્રાણીબાગ*-કમલા નેહરુ જિયોલોજિકલ પાર્ક, કાંકરિયા અમદાવાદ
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો મહેલ*-લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસ વડોદરા
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો મેળો*-વૌઠાનો મેળો (કાર્તિક પુર્ણિમા).જિ. અમદાવાદ
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો વનસ્પતિ ઉદ્યાન*-વઘઇ (જિ.ડાંગ), ક્ષેત્રફળ ૨.૪૧ ચો.કિમી
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો ઓદ્યોગિક વસાહત*-અંકલેશ્વર
*ગુજરાત માં સહુથી મોટી ઓદ્યોગિક સંસ્થાઓ*-રિલાયન્સ, નિરમા
*ગુજરાત માં સહુથી મોટી સહકારી ડેરી*-અમૂલ ડેરી આણંત
*ગુજરાત માં સહુથી મોટી નદી*-નર્મદા
*ગુજરાત માં સહુથી મોટી યુનિવર્સિટી*-ગુજરાત યુનિર્વિસટી, અમદાવાદ
*ગુજરાત માં સહુથીમોટી સિંચાઈ યોજના*-સરદાર સરોવર યોજના, નવા ગામ ખાતે નર્મદા નદિ પર
*ગુજરાત માં સહુથી મોટી હોસ્પિટલ*-સિવિલ હોસ્પિટલ અમદાવાદ
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું ખાતરનું કારખાનું*-ગુજરાત નર્મદા વેલી ર્ફિટલાઈઝર, ચાવજ (ચિ.ભરુચ)
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું ખેત ઉત્પાદન બજાર*-ઊંઝા (જિ.મહેસાણા)
*ગુજરાત માં સહુથીમોટું બંદર*-કંડલા (જિ. કચ્છ)
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું રેલવે સ્ટેશન*-અમદાવાદ
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું વિમાની મથક*-અમદાવાદ
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું શહેર (વસ્તી દૃષ્ટિએ)*-અમદાવાદ (વસ્તી – ૩૫,૦૪,૮૬૦)
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું સરોવર*-નળ સરોવર, ક્ષેત્રફળ ૧૮૬ ચો. કિમી
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું સંગ્રહસ્થાન*-બરોડા મ્યુઝિક એન્ડ પિક્ચર ગેલેરી, વડોદરા
*ગુજરાત માં સહુથી મોટું પુસ્તકાલય*-સેન્ટ્રલ લાઈબ્રેરી, વડોદરા
*ગુજરાત માં સહુથી મોટો દરિયાકિનારો*-જામનગર જિલ્લામાં, લંબાઈ ૩૫૪ કિમી
*ગુજરાત માં સહુથી લાંબી નદી*-સાબરમતી, લંબાઈ ૩૨૦ કિમી
*ગુજરાત માં સહુથી ઊંચુ પર્વત શિખર – ગોરખનાથ (દત્તાત્રેય)*-ગિરનાર, ઉંચાઈ ૧,૧૧૭ મિટર
*ગુજરાત માં સહુથી ઊંચો બંધ*-સરદાર સરોવર યોજના, નર્મદા નદી પર, ઉંચાઈ ૧૩૭.૧૬ મીટર
*ગુજરાત માં સહુથી પહોળો પુલ*-નહેરુ પુલ, અમદાવાદમાં સાબરમતી નદી પર, પહોળાઈ ૨૪ મીટર
*ગુજરાત માં સહુથી સૌ
થી વધુ મંદિરોનું શહેર*-પાલીતાણા (જિ. ભાવનગર), ૮૬૩ જૈન મંદિરો
*ગુજરાત માં સહુથી મોટી પ્રકાશન સંસ્થા*-નવનીત પબ્લિકેશન (ઇન્
25 Jan 2018
संगीत से रोगोपचार
🎻 संगीत से स्वास्थ्य 🇨🇭 〰〰〰〰〰〰〰
*रोगोपचार* की अनेकानेक पद्धतियों में संगीत द्वारा भी अनेक बीमारियों में लाभ पाया जा सकता है।
क्या आप जानते हैं कि बिना दवा खाये भी आप *रागों से रोगों* पर विजय पाकर स्वस्थ हो सकते हैं।
हिंदी फिल्मों में रागों पर आधारित अनेक ऐसे गीत हैं, जिन्हें सुनकर बीमारियों को दूर भगाया जा सकता है।
ये गीत *विशेष रागों* पर आधारित हैं और रागों में इतनी शक्ति होती है कि *मेघ-राग* से बरसात करवाई जा सकती है और *दीपक-राग* से आग भी लगाई जा सकती है ।
आईये आपका परिचय करवाते हैं कुछ ऐसे ही खास गीत और उनसे दूर होने वाली बीमारियों से-
*1) हृदय रोग*– इस रोग में राग *दरबारी* व राग *सारंग* से संबन्धित संगीत सुनना लाभदायक है।
इनसे संबन्धित फिल्मी गीत निम्न हैं-
१. तोरा मन दर्पण कहलाए (काजल)
२. राधिके तूने बंसरी चुराई (बेटी बेटे)
३. झनक झनक तोरी बाजे पायलिया (मेरे हुज़ूर)
४. बहुत प्यार करते हैं तुमको सनम (साजन)
५. जादूगर संइया छोड़ो मोरी (फाल्गुन)
६. ओ दुनिया के रखवाले (बैजु बावरा)
७. मोहब्बत की झूठी कहानी पे रोये (मुगले आजम)
*2) अनिद्रा*– यह रोग हमारे जीवन मे होने वाले सबसे साधारण रोगों में से एक हैं।
इस रोग के होने पर राग *भैरवी* व राग *सोहनी* सुनना लाभकारी होता हैं। जिनके प्रमुख गीत इस प्रकार से हैं-
१) रात भर उनकी याद आती रही (गमन)
२) नाचे मन मोरा (कोहिनूर)
३) मीठे बोल बोले बोले पायलिया (सितारा)
४) तू गंगा की मौज मैं यमुना (बैजु बावरा)
५) ऋतु बसंत आई पवन (झनक झनक पायल बाजे)
६) सावरे सावरे (अनुराधा)
७) चिंगारी कोई भड़के (अमर प्रेम)
८) छम छम बजे रे पायलिया (घूँघट)
९) झूमती चली हवा (संगीत सम्राट तानसेन)
१०) कुहु कुहु बोले कोयलिया (सुवर्ण सुंदरी)
*3) एसिडिटी*– इस रोग के होने पर राग *खमाज* सुनने से लाभ मिलता है। इस राग के प्रमुख गीत इस प्रकार से हैं -
१) ओ रब्बा कोई तो बताए प्यार (संगीत)
२) आयो कहाँ से घनश्याम (बुड्ढा मिल गया)
३) छूकर मेरे मन को (याराना)
४) कैसे बीते दिन कैसे बीती रतिया (ठुमरी-अनुराधा)
५) तकदीर का फंसाना गाकर किसे सुनायें (सेहरा)
६) रहते थे कभी जिनके दिल में (ममता)
७) हमने तुमसे प्यार किया है इतना (दूल्हा दुल्हन)
८) तुम कमसिन हो नादां हो (आई मिलन की बेला)
*4) कमजोरी* –यह रोग शारीरिक शक्तिहीनता से संबन्धित हैं।
इस रोग से पीड़ित व्यक्ति कुछ भी काम कर पाने में खुद को असमर्थ महसूस करता है।
इस रोग के होने पर राग *जय जयवंती* सुनना या गाना लाभदायक होता है। इस राग के प्रमुख गीत निम्न हैं -
१) मनमोहना बड़े झूठे (सीमा)
२) बैरन नींद ना आए (चाचा ज़िंदाबाद)
३) मोहब्बत की राहों मे चलना संभलके (उड़न खटोला)
४) साज हो तुम आवाज़ हूँ मैं (चन्द्रगुप्त)
५) ज़िंदगी आज मेरे नाम से शर्माती हैं (दिल दिया दर्द लिया)
६) तुम्हें जो भी देख लेगा किसी का ना (बीस साल बाद)
*5) याददाश्त* –जिन लोगों की याददाश्त कम हो या कम हो रही हो, उन्हें राग *शिवरंजनी* सुनने से बहुत लाभ मिलता है।
इस राग के प्रमुख गीत इस प्रकार से हैं-
१) ना किसी की आँख का नूर हूँ (लालकिला)
२) मेरे नैना (महबूबा)
३) दिल के झरोखे में तुझको (ब्रह्मचारी)
४) ओ मेरे सनम ओ मेरे सनम (संगम)
५) जीता था जिसके (दिलवाले)
६) जाने कहाँ गए वो दिन (मेरा नाम जोकर)
*6) खून की कमी*– इस रोग से पीड़ित होने पर व्यक्ति का चेहरा निस्तेज व सूखा सा रहता हैं स्वभाव में भी चिड़चिड़ापन होता है।
ऐसे में राग *पीलू* से संबन्धित गीत सुनने से लाभ पाया जा सकता है।
१) आज सोचा तो आँसू भर आए (हँसते जख्म)
२) नदिया किनारे घिर आए बदरा (अभिमान)
३) खाली हाथ शाम आई हैं (इजाजत)
४) तेरे बिन सुने नयन हमारे (लता रफी)
४) मैंने रंग ली आज चुनरिया (दुल्हन एक रात की)
५) मोरे सैंयाजी उतरेंगे पार (उड़न खटोला)
7) *मनोरोग* अथवा *डिप्रेसन* –इस रोग में राग *बिहाग* व राग *मधुवंती* सुनना लाभदायक होता हैं।
इन रागों के प्रमुख गीत इस प्रकार से हैं।
१) तुझे देने को मेरे पास कुछ नहीं (कुदरत नई)
२) तेरे प्यार मे दिलदार (मेरे महबूब)
३) पिया बावरी (खूबसूरत पुरानी)
४) दिल जो ना कह सका (भीगी रात)
५) तुम तो प्यार हो (सेहरा)
६) मेरे सुर और तेरे गीत (गूंज उठी शहनाई)
७) मतवारी नार ठुमक ठुमक चली जाये (आम्रपाली)
८) सखी रे मेरा तन उलझे मन डोले (चित्रलेखा)
*8) रक्तचाप*- उच्च रक्तचाप में धीमी गति और निम्न रक्तचाप में तीव्र गति का गीत संगीत लाभ देता हैं। उच्च रक्तचाप में-
१) चल उड़जा रे पंछी कि अब ये देश (भाभी)
२) ज्योति कलश छलके (भाभी की चूड़ियाँ)
३) चलो दिलदार चलो (पाकीजा)
४) नीले गगन के तले (हमराज़)
जैसे गीत व निम्न रक्तचाप में-
५) ओ नींद ना मुझको आए (पोस्ट बॉक्स न.- 909)
६) बेगानी शादी में अब्दुल्ला दीवाना (जिस देश मे गंगा बहती हैं)
७) जहां डाल डाल पर (सिकंदरे आजम)
८) पंख होती तो उड़ आती रे (सेहरा)
शास्त्रीय रागों में राग *भूपाली* को विलंबित व तीव्र गति से सुन या गाकर *रक्तचाप* से मुक्त हुआ जा सकता है।
*9) अस्थमा* – इस रोग में *आस्था–भक्ति* पर आधारित गीत संगीत सुनने व गाने से लाभ होता हैं।
राग *मालकोंस* व राग *ललित* से संबन्धित गीत इस रोग में सुने जा सकते हैं।
जिनमें प्रमुख गीत निम्न हैं -
१) तू छुपी है कहाँ (नवरंग)
२) तू है मेरा प्रेम देवता (कल्पना)
३) एक शहँशाह ने बनवा के हंसी ताजमहल (लीडर)
४) मन तड़पत हरि दर्शन को आज (बैजू बावरा)
५) आधा है चंद्रमा (नवरंग)
*10) सिरदर्द* – इस रोग के होने पर राग *भैरव* सुनना लाभदायक होता है।
इस राग के प्रमुख गीत इस प्रकार से हैं-
१) मोहे भूल गए सावरियाँ (बैजु बावरा)
२) राम तेरी गंगा मैली (शीर्षक)
३) पूंछो ना कैसे मैंने रैन बिताई (तेरी सूरत मेरी आँखें)
४) सोलह बरस की बाली उम्र को सलाम (एक दूजे के लिए)
2-3 महीने इन रागों का अपनी आवश्यकता अनुसार आनंद लीजिये और साथ साथ रोग भी दूर भगाइए।
18 Nov 2017
******ગુજરાતી સાહિત્ય ના પ્રકારો*****
સાહિત્ય પ્રકાર
🎙 *હાઈકુ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો *"સૌથી નાનો" સાહિત્ય પ્રકાર."*
🎖બંધારણ : *5-7-5 (17 અક્ષર).*
🎖ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ હાઈકુ *"સોનેરી ચાંદ રૂપેરી સુરજ"* સ્નેહરશ્મિ રચિત.
🎙 *શબ્દકોષ* 💥
🎖સૌપ્રથમ નર્મદ રચિત *"નર્મકોશ".*
🎖ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ગાંધીજીની પ્રેરણાથી *"સાર્થ જોડણી કોષ"* તૈયાર થયો.
🎖ગોંડલના મહારાજા ભગતસિંહજીએ ગુજરાતી ભાષાનો સૌથી મોટો શબ્દકોષ *"ભગવત ગૌમંડલ"*ની રચના કરાવી. જે 9 ભાગમાં વહેંચાયેલો છે. તૈયાર કરવામાં *26 વર્ષ* લાગ્યા. (1928-1954).
🎙 *મહાનવલકથા* 💥
🎖ઈ.સ. 1887 માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીએ *"સરસ્વતીચંદ્ર"* ની રચના કરી.
🎖 જેના 4 ભાગ છે.
🕊 *બુદ્ધિધનનો કારભાર* (1887)
🕊 *ગૌણસુંદરીની કુટુંબજાળ* (1892) માનચતુર અને ધર્મલક્ષ્મી
🕊 *રત્નગિરીનું રાજ્યતંત્ર* (1898)
🕊 *સરસ્વતીનું મનોરાજ્ય* (1901)
🎙 *આત્મચરિત્ર* 💥
🎖બીજા દ્વારા લખાયેલ પ્રખ્યાત વ્યક્તિનું જીવનચરિત્ર.
🎖 *"અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ"* નારાયણ દેસાઈ રચિત. મહાદેવભાઈ દેસાઈના જીવનનું વર્ણન.
🎙 *કવિતા* 💥
🎖 *"બાપાની પીંપર"* દલપતરામ રચિત.
🎖પ્રથમ કરૂણ કવિતા *"ફાર્બસ વિરહ"* દલપતરામ રચિત.
🎖અંગ્રેજી કવિતાના પિતા *"ચોસર"* ગણવામાં આવે છે.
🎙 *કાવ્યસંગ્રહ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *"ગુજરાતી કાવ્યદોહન".*
🎙 *નવલકથા* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલકથા *"કરણઘેલો"* (1886), નંદશંકર તુળજાશંકર મહેતા રચિત.
🎖ગુજરાતી ભાષાના ઉત્તમ નવલકથાકાર *"કનૈયાલાલ મુનશી".*
🎖મુળ *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય કથા.
🎖નવલકથાને *"ભાગ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🎙 *નાટક*💥
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ નાટક *"લક્ષ્મી"*.
🎖 *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ તખ્તાલાયકી ધરાવતું નાટક *"રાઈનો પર્વત"* રમણભાઈ નીલકંઠ રચિત.
🎙 *નવલિકા (ટૂંકી વાર્તા)* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલિકા *"ગોવાલણી"* મલિયાનીલ રચિત (કંચનલાલ મહેતા)
🎖નવલિકા ક્ષેત્રની ઉત્તમ કૃતિ *"તણખામંડળ"* ધૂમકેતુ રચિત. ધૂમકેતુએ નવલિકાને *'તણખો'* કહ્યું છે.
🎙 *આત્મકથા* 💥
🎖અધુરો સાહિત્ય પ્રકાર છે.
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ આત્મકથા *"મારી હકીકત"* નર્મદ રચિત.
🎙 *નિબંધ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ નિબંધ *"મંડળી મળવાથી થતાં લાભ"* (1851) નર્મદ રચિત.
🎙 *ગઝલ* 💥
🏅 *વિદેશી સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅અરબી અને ફારસી ભાષા પરથી ગુજરાતીમાં.
🏅પ્રેમ, વિરહ, પ્રેમભક્તિ મુખ્ય વિષય.
🏅બે પ્રકાર:
*ઇશ્કેહકીકી* = ઈશ્વર તરફનો પ્રેમ
*ઇશ્કેમિજાજી* = પ્રિયતમ તરફનો પ્રેમ
🏅પ્રત્યેક પંક્તિ શેર કહેવાય.
🏅ગઝલનો પહેલો શેર *"મત્લા"* કહેવાય.
🏅ગઝલનો છેલ્લો શેર *"મક્તા"* કહેવાય.
🎙 *સોનેટ* 💥
🏅 *"ઈટાલિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *14 પંક્તિ.*
🏅વિભાજન
*શેક્સપિયરશાહી સોનેટ* (4+4+4+2)
*મિલ્ટનશાહી સોનેટ* (અનિયમિત)
*પેટ્રોકશાહી સોનેટ (8+6)*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ સોનેટ *"ભણકારા"* (ઇ. સ. 1887) બ.ક.ઠાકોર
🎙 *ખંડકાવ્ય* 💥
🏅સંસ્કૃત સંજ્ઞા.
🏅પ્રકૃતિનું આલેખન.
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ ખંડકાવ્ય *"પૂર્વાલાપ"* મણિશંકર રત્નજીભટ્ટ.
🎙 *ગરબી* 💥
🏅ગરબીના પિતા *"દયારામ"*
🏅પદ માંથી જન્મ. *સ્ત્રીપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *શામળે* પણ રચના કરી છે.
🎙 *ગરબો* 💥
🏅વલ્લભ મેવાડો (ભટ્ટ)
🏅ધોળા મેવાડા (ભટ્ટ)
🎙 *ભવાઈ* 💥
🏅ગદ્ય સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅ભવાઇના મેવાડીને *"નાયક"* કહેવાય.
🏅સ્ત્રી પાત્રો પુરૂષ ભજવે.
🏅ભવાઇની રચના *"અસાઈત ઠાકરે"* (ત્રાગાળા) કરેલી.
🏅360 ભવાઈ વેશ આપ્યા. *"રામદેવપીરનો વેશ"* સૌથી જૂનો.
🎙 *પદ્ય વાર્તા* 💥
🏅પદ્યવાર્તાના પિતા *"શામળ ભટ્ટ".*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ પદ્યવાર્તા *"પદ્માવતી"* (1718).
🏅શામળે છપ્પામાં પદ્યવાર્તા લખી છે.
🎙 *આખ્યાન* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો સૌથી પ્રચલિત સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅આખ્યાન કહેનાર *"માણભટ્ટ".*
🏅આખ્યાનને *કડવામાં વિભાજિત ભાલણે* કર્યું. કડવાને ત્રણ ભાગમાં પ્રેમાનંદે વિભાજિત કર્યું.
🏅 *આખ્યાનનો પિતા "ભાલણ"*.
*આખ્યાન શિરોમણી "પ્રેમાનંદ"*
🏅આધુનિક માણભટ્ટ *"ધાર્મિકલાલ પંડ્યા"* (વડોદરા)
🎙 *રાજિયા/મરશિયા*💥
🏅 *શોકપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર
🏅રાજિયાના પિતા *"બાપુસાહેબ ગાયકવાડ"*
🏅સંસ્કાર ગીતો જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી પર *"મહાવીર સિંહ ગોહિલે"* સંશોધન કર્યું છે.
🎙 *કાફી* 💥
🏅ધર્મ પ્રધાન /ભક્તિ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચયિતા *"ધીરા ભગત".*
🏅કાફી *14 લીટીનું કાવ્ય* છે પણ સોનેટ નથી.
🎙 *ચાબખા* 💥
🏅કટાક્ષમય શૈલી.
🏅રચના *"ભોજલરામ* (ભોજાભગત)".
🎙 *છપ્પા*💥
🏅છ પંક્તિનું પદ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચના *"અખા ભગત"*.
🎙 *પદ* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો *સૌથી નાનો સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅પદની રચના *"નરસિંહ મહેતા"* એ કરી.
🏅પદના પ્રકાર. *1. પ્રભાતીયા 2. ભજન*
🎙 *સ્તવન* 💥
🏅 *24 તીર્થકરોની સ્તુતિ કરતો સાહિત્ય પ્રકાર* એટલે "સ્તવન".
🎙 *પ્રબંધ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વીર"* છે.
🏅પ્રથમ પ્રબંધ કાવ્ય *"કાન્હડદે પ્રબંધ"* (1456) *પહ્મનાભ* રચિત.
🎙 *બારમાસી* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વિરહ"* છે.
🏅 *"નેમિનાથ ચતુષ્પદીકા"* (1353) વિનયચંદ્રસૂરી રચિત.
🏅બાવીસમા તીર્થકર નેમિનાથ અને તેની પ્રેમિકા *"રાજુલ"*ના વિરહનું વર્ણન.
🎙 *ફાગુ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"શૃંગાર".*
🏅ફાગુને *"ભાસ/ઉલ્લાસ/ખંડ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🏅પ્રથમ ફાગુકાવ્ય *"વસંતવિલાસ"*(1400) અજ્ઞાત.
*"સ્થૂલિભદ્ર ફાગુ"* (1330) જિન પહ્મસૂરી રચિત.
🎙 *રાસ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"ભક્તિ "* . મુખ્ય ભાગ *"ઠવણી"* માં પડે છે.
🏅પ્રથમ સાહિત્યમાં *"ભરતેશ્વર બાહુબલિરાસ"* શાસાહિત્ય પ્રકાર
🎙 *હાઈકુ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો *"સૌથી નાનો" સાહિત્ય પ્રકાર."*
🎖બંધારણ : *5-7-5 (17 અક્ષર).*
🎖ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ હાઈકુ *"સોનેરી ચાંદ રૂપેરી સુરજ"* સ્નેહરશ્મિ રચિત.
🎙 *શબ્દકોષ* 💥
🎖સૌપ્રથમ નર્મદ રચિત *"નર્મકોશ".*
🎖ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ગાંધીજીની પ્રેરણાથી *"સાર્થ જોડણી કોષ"* તૈયાર થયો.
🎖ગોંડલના મહારાજા ભગતસિંહજીએ ગુજરાતી ભાષાનો સૌથી મોટો શબ્દકોષ *"ભગવત ગૌમંડલ"*ની રચના કરાવી. જે 9 ભાગમાં વહેંચાયેલો છે. તૈયાર કરવામાં *26 વર્ષ* લાગ્યા. (1928-1954).
🎙 *મહાનવલકથા* 💥
🎖ઈ.સ. 1887 માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીએ *"સરસ્વતીચંદ્ર"* ની રચના કરી.
🎖 જેના 4 ભાગ છે.
🕊 *બુદ્ધિધનનો કારભાર* (1887)
🕊 *ગૌણસુંદરીની કુટુંબજાળ* (1892) માનચતુર અને ધર્મલક્ષ્મી
🕊 *રત્નગિરીનું રાજ્યતંત્ર* (1898)
🕊 *સરસ્વતીનું મનોરાજ્ય* (1901)
🎙 *આત્મચરિત્ર* 💥
🎖બીજા દ્વારા લખાયેલ પ્રખ્યાત વ્યક્તિનું જીવનચરિત્ર.
🎖 *"અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ"* નારાયણ દેસાઈ રચિત. મહાદેવભાઈ દેસાઈના જીવનનું વર્ણન.
🎙 *કવિતા* 💥
🎖 *"બાપાની પીંપર"* દલપતરામ રચિત.
🎖પ્રથમ કરૂણ કવિતા *"ફાર્બસ વિરહ"* દલપતરામ રચિત.
🎖અંગ્રેજી કવિતાના પિતા *"ચોસર"* ગણવામાં આવે છે.
🎙 *કાવ્યસંગ્રહ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *"ગુજરાતી કાવ્યદોહન".*
🎙 *નવલકથા* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલકથા *"કરણઘેલો"* (1886), નંદશંકર તુળજાશંકર મહેતા રચિત.
🎖ગુજરાતી ભાષાના ઉત્તમ નવલકથાકાર *"કનૈયાલાલ મુનશી".*
🎖મુળ *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય કથા.
🎖નવલકથાને *"ભાગ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🎙 *નાટક*💥
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ નાટક *"લક્ષ્મી"*.
🎖 *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ તખ્તાલાયકી ધરાવતું નાટક *"રાઈનો પર્વત"* રમણભાઈ નીલકંઠ રચિત.
🎙 *નવલિકા (ટૂંકી વાર્તા)* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલિકા *"ગોવાલણી"* મલિયાનીલ રચિત (કંચનલાલ મહેતા)
🎖નવલિકા ક્ષેત્રની ઉત્તમ કૃતિ *"તણખામંડળ"* ધૂમકેતુ રચિત. ધૂમકેતુએ નવલિકાને *'તણખો'* કહ્યું છે.
🎙 *આત્મકથા* 💥
🎖અધુરો સાહિત્ય પ્રકાર છે.
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ આત્મકથા *"મારી હકીકત"* નર્મદ રચિત.
🎙 *નિબંધ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ નિબંધ *"મંડળી મળવાથી થતાં લાભ"* (1851) નર્મદ રચિત.
🎙 *ગઝલ* 💥
🏅 *વિદેશી સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅અરબી અને ફારસી ભાષા પરથી ગુજરાતીમાં.
🏅પ્રેમ, વિરહ, પ્રેમભક્તિ મુખ્ય વિષય.
🏅બે પ્રકાર:
*ઇશ્કેહકીકી* = ઈશ્વર તરફનો પ્રેમ
*ઇશ્કેમિજાજી* = પ્રિયતમ તરફનો પ્રેમ
🏅પ્રત્યેક પંક્તિ શેર કહેવાય.
🏅ગઝલનો પહેલો શેર *"મત્લા"* કહેવાય.
🏅ગઝલનો છેલ્લો શેર *"મક્તા"* કહેવાય.
🎙 *સોનેટ* 💥
🏅 *"ઈટાલિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *14 પંક્તિ.*
🏅વિભાજન
*શેક્સપિયરશાહી સોનેટ* (4+4+4+2)
*મિલ્ટનશાહી સોનેટ* (અનિયમિત)
*પેટ્રોકશાહી સોનેટ (8+6)*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ સોનેટ *"ભણકારા"* (ઇ. સ. 1887) બ.ક.ઠાકોર
🎙 *ખંડકાવ્ય* 💥
🏅સંસ્કૃત સંજ્ઞા.
🏅પ્રકૃતિનું આલેખન.
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ ખંડકાવ્ય *"પૂર્વાલાપ"* મણિશંકર રત્નજીભટ્ટ.
🎙 *ગરબી* 💥
🏅ગરબીના પિતા *"દયારામ"*
🏅પદ માંથી જન્મ. *સ્ત્રીપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *શામળે* પણ રચના કરી છે.
🎙 *ગરબો* 💥
🏅વલ્લભ મેવાડો (ભટ્ટ)
🏅ધોળા મેવાડા (ભટ્ટ)
🎙 *ભવાઈ* 💥
🏅ગદ્ય સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅ભવાઇના મેવાડીને *"નાયક"* કહેવાય.
🏅સ્ત્રી પાત્રો પુરૂષ ભજવે.
🏅ભવાઇની રચના *"અસાઈત ઠાકરે"* (ત્રાગાળા) કરેલી.
🏅360 ભવાઈ વેશ આપ્યા. *"રામદેવપીરનો વેશ"* સૌથી જૂનો.
🎙 *પદ્ય વાર્તા* 💥
🏅પદ્યવાર્તાના પિતા *"શામળ ભટ્ટ".*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ પદ્યવાર્તા *"પદ્માવતી"* (1718).
🏅શામળે છપ્પામાં પદ્યવાર્તા લખી છે.
🎙 *આખ્યાન* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો સૌથી પ્રચલિત સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅આખ્યાન કહેનાર *"માણભટ્ટ".*
🏅આખ્યાનને *કડવામાં વિભાજિત ભાલણે* કર્યું. કડવાને ત્રણ ભાગમાં પ્રેમાનંદે વિભાજિત કર્યું.
🏅 *આખ્યાનનો પિતા "ભાલણ"*.
*આખ્યાન શિરોમણી "પ્રેમાનંદ"*
🏅આધુનિક માણભટ્ટ *"ધાર્મિકલાલ પંડ્યા"* (વડોદરા)
🎙 *રાજિયા/મરશિયા*💥
🏅 *શોકપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર
🏅રાજિયાના પિતા *"બાપુસાહેબ ગાયકવાડ"*
🏅સંસ્કાર ગીતો જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી પર *"મહાવીર સિંહ ગોહિલે"* સંશોધન કર્યું છે.
🎙 *કાફી* 💥
🏅ધર્મ પ્રધાન /ભક્તિ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચયિતા *"ધીરા ભગત".*
🏅કાફી *14 લીટીનું કાવ્ય* છે પણ સોનેટ નથી.
🎙 *ચાબખા* 💥
🏅કટાક્ષમય શૈલી.
🏅રચના *"ભોજલરામ* (ભોજાભગત)".
🎙 *છપ્પા*💥
🏅છ પંક્તિનું પદ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચના *"અખા ભગત"*.
🎙 *પદ* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો *સૌથી નાનો સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅પદની રચના *"નરસિંહ મહેતા"* એ કરી.
🏅પદના પ્રકાર. *1. પ્રભાતીયા 2. ભજન*
🎙 *સ્તવન* 💥
🏅 *24 તીર્થકરોની સ્તુતિ કરતો સાહિત્ય પ્રકાર* એટલે "સ્તવન".
🎙 *પ્રબંધ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વીર"* છે.
🏅પ્રથમ પ્રબંધ કાવ્ય *"કાન્હડદે પ્રબંધ"* (1456) *પહ્મનાભ* રચિત.
🎙 *બારમાસી* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વિરહ"* છે.
🏅 *"નેમિનાથ ચતુષ્પદીકા"* (1353) વિનયચંદ્રસૂરી રચિત.
🏅બાવીસમા તીર્થકર નેમિનાથ અને તેની પ્રેમિકા *"રાજુલ"*ના વિરહનું વર્ણન.
🎙 *ફાગુ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"શૃંગાર".*
🏅ફાગુને *"ભાસ/ઉલ્લાસ/ખંડ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🏅પ્રથમ ફાગુકાવ્ય *"વસંતવિલાસ"*(1400) અજ્ઞાત.
*"સ્થૂલિભદ્ર ફાગુ"* (1330) જિન પહ્મસૂરી રચિત.
🎙 *રાસ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"ભક્તિ "* . મુખ્ય ભાગ *"ઠવણી"* માં પડે છે.
🏅પ્રથમ સાહિત્યમાં *"ભરતેશ્વર બાહુબલિરાસ"* શાલિભદ્રશૂરિ રચિત.
અબ્દુલ રહેમાન રચિત *"સંદેશરાસ"* જાણીતો છલિભદ્રશૂરિ રચિત.
અબ્દુલ રહેમાન રચિત *"સંદેશરાસ"* જાણીતો છસાહિત્ય પ્રકાર
🎙 *હાઈકુ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો *"સૌથી નાનો" સાહિત્ય પ્રકાર."*
🎖બંધારણ : *5-7-5 (17 અક્ષર).*
🎖ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ હાઈકુ *"સોનેરી ચાંદ રૂપેરી સુરજ"* સ્નેહરશ્મિ રચિત.
🎙 *શબ્દકોષ* 💥
🎖સૌપ્રથમ નર્મદ રચિત *"નર્મકોશ".*
🎖ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ગાંધીજીની પ્રેરણાથી *"સાર્થ જોડણી કોષ"* તૈયાર થયો.
🎖ગોંડલના મહારાજા ભગતસિંહજીએ ગુજરાતી ભાષાનો સૌથી મોટો શબ્દકોષ *"ભગવત ગૌમંડલ"*ની રચના કરાવી. જે 9 ભાગમાં વહેંચાયેલો છે. તૈયાર કરવામાં *26 વર્ષ* લાગ્યા. (1928-1954).
🎙 *મહાનવલકથા* 💥
🎖ઈ.સ. 1887 માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીએ *"સરસ્વતીચંદ્ર"* ની રચના કરી.
🎖 જેના 4 ભાગ છે.
🕊 *બુદ્ધિધનનો કારભાર* (1887)
🕊 *ગૌણસુંદરીની કુટુંબજાળ* (1892) માનચતુર અને ધર્મલક્ષ્મી
🕊 *રત્નગિરીનું રાજ્યતંત્ર* (1898)
🕊 *સરસ્વતીનું મનોરાજ્ય* (1901)
🎙 *આત્મચરિત્ર* 💥
🎖બીજા દ્વારા લખાયેલ પ્રખ્યાત વ્યક્તિનું જીવનચરિત્ર.
🎖 *"અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ"* નારાયણ દેસાઈ રચિત. મહાદેવભાઈ દેસાઈના જીવનનું વર્ણન.
🎙 *કવિતા* 💥
🎖 *"બાપાની પીંપર"* દલપતરામ રચિત.
🎖પ્રથમ કરૂણ કવિતા *"ફાર્બસ વિરહ"* દલપતરામ રચિત.
🎖અંગ્રેજી કવિતાના પિતા *"ચોસર"* ગણવામાં આવે છે.
🎙 *કાવ્યસંગ્રહ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *"ગુજરાતી કાવ્યદોહન".*
🎙 *નવલકથા* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલકથા *"કરણઘેલો"* (1886), નંદશંકર તુળજાશંકર મહેતા રચિત.
🎖ગુજરાતી ભાષાના ઉત્તમ નવલકથાકાર *"કનૈયાલાલ મુનશી".*
🎖મુળ *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય કથા.
🎖નવલકથાને *"ભાગ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🎙 *નાટક*💥
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ નાટક *"લક્ષ્મી"*.
🎖 *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ તખ્તાલાયકી ધરાવતું નાટક *"રાઈનો પર્વત"* રમણભાઈ નીલકંઠ રચિત.
🎙 *નવલિકા (ટૂંકી વાર્તા)* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલિકા *"ગોવાલણી"* મલિયાનીલ રચિત (કંચનલાલ મહેતા)
🎖નવલિકા ક્ષેત્રની ઉત્તમ કૃતિ *"તણખામંડળ"* ધૂમકેતુ રચિત. ધૂમકેતુએ નવલિકાને *'તણખો'* કહ્યું છે.
🎙 *આત્મકથા* 💥
🎖અધુરો સાહિત્ય પ્રકાર છે.
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ આત્મકથા *"મારી હકીકત"* નર્મદ રચિત.
🎙 *નિબંધ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ નિબંધ *"મંડળી મળવાથી થતાં લાભ"* (1851) નર્મદ રચિત.
🎙 *ગઝલ* 💥
🏅 *વિદેશી સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅અરબી અને ફારસી ભાષા પરથી ગુજરાતીમાં.
🏅પ્રેમ, વિરહ, પ્રેમભક્તિ મુખ્ય વિષય.
🏅બે પ્રકાર:
*ઇશ્કેહકીકી* = ઈશ્વર તરફનો પ્રેમ
*ઇશ્કેમિજાજી* = પ્રિયતમ તરફનો પ્રેમ
🏅પ્રત્યેક પંક્તિ શેર કહેવાય.
🏅ગઝલનો પહેલો શેર *"મત્લા"* કહેવાય.
🏅ગઝલનો છેલ્લો શેર *"મક્તા"* કહેવાય.
🎙 *સોનેટ* 💥
🏅 *"ઈટાલિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *14 પંક્તિ.*
🏅વિભાજન
*શેક્સપિયરશાહી સોનેટ* (4+4+4+2)
*મિલ્ટનશાહી સોનેટ* (અનિયમિત)
*પેટ્રોકશાહી સોનેટ (8+6)*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ સોનેટ *"ભણકારા"* (ઇ. સ. 1887) બ.ક.ઠાકોર
🎙 *ખંડકાવ્ય* 💥
🏅સંસ્કૃત સંજ્ઞા.
🏅પ્રકૃતિનું આલેખન.
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ ખંડકાવ્ય *"પૂર્વાલાપ"* મણિશંકર રત્નજીભટ્ટ.
🎙 *ગરબી* 💥
🏅ગરબીના પિતા *"દયારામ"*
🏅પદ માંથી જન્મ. *સ્ત્રીપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *શામળે* પણ રચના કરી છે.
🎙 *ગરબો* 💥
🏅વલ્લભ મેવાડો (ભટ્ટ)
🏅ધોળા મેવાડા (ભટ્ટ)
🎙 *ભવાઈ* 💥
🏅ગદ્ય સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅ભવાઇના મેવાડીને *"નાયક"* કહેવાય.
🏅સ્ત્રી પાત્રો પુરૂષ ભજવે.
🏅ભવાઇની રચના *"અસાઈત ઠાકરે"* (ત્રાગાળા) કરેલી.
🏅360 ભવાઈ વેશ આપ્યા. *"રામદેવપીરનો વેશ"* સૌથી જૂનો.
🎙 *પદ્ય વાર્તા* 💥
🏅પદ્યવાર્તાના પિતા *"શામળ ભટ્ટ".*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ પદ્યવાર્તા *"પદ્માવતી"* (1718).
🏅શામળે છપ્પામાં પદ્યવાર્તા લખી છે.
🎙 *આખ્યાન* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો સૌથી પ્રચલિત સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅આખ્યાન કહેનાર *"માણભટ્ટ".*
🏅આખ્યાનને *કડવામાં વિભાજિત ભાલણે* કર્યું. કડવાને ત્રણ ભાગમાં પ્રેમાનંદે વિભાજિત કર્યું.
🏅 *આખ્યાનનો પિતા "ભાલણ"*.
*આખ્યાન શિરોમણી "પ્રેમાનંદ"*
🏅આધુનિક માણભટ્ટ *"ધાર્મિકલાલ પંડ્યા"* (વડોદરા)
🎙 *રાજિયા/મરશિયા*💥
🏅 *શોકપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર
🏅રાજિયાના પિતા *"બાપુસાહેબ ગાયકવાડ"*
🏅સંસ્કાર ગીતો જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી પર *"મહાવીર સિંહ ગોહિલે"* સંશોધન કર્યું છે.
🎙 *કાફી* 💥
🏅ધર્મ પ્રધાન /ભક્તિ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચયિતા *"ધીરા ભગત".*
🏅કાફી *14 લીટીનું કાવ્ય* છે પણ સોનેટ નથી.
🎙 *ચાબખા* 💥
🏅કટાક્ષમય શૈલી.
🏅રચના *"ભોજલરામ* (ભોજાભગત)".
🎙 *છપ્પા*💥
🏅છ પંક્તિનું પદ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચના *"અખા ભગત"*.
🎙 *પદ* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો *સૌથી નાનો સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅પદની રચના *"નરસિંહ મહેતા"* એ કરી.
🏅પદના પ્રકાર. *1. પ્રભાતીયા 2. ભજન*
🎙 *સ્તવન* 💥
🏅 *24 તીર્થકરોની સ્તુતિ કરતો સાહિત્ય પ્રકાર* એટલે "સ્તવન".
🎙 *પ્રબંધ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વીર"* છે.
🏅પ્રથમ પ્રબંધ કાવ્ય *"કાન્હડદે પ્રબંધ"* (1456) *પહ્મનાભ* રચિત.
🎙 *બારમાસી* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વિરહ"* છે.
🏅 *"નેમિનાથ ચતુષ્પદીકા"* (1353) વિનયચંદ્રસૂરી રચિત.
🏅બાવીસમા તીર્થકર નેમિનાથ અને તેની પ્રેમિકા *"રાજુલ"*ના વિરહનું વર્ણન.
🎙 *ફાગુ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"શૃંગાર".*
🏅ફાગુને *"ભાસ/ઉલ્લાસ/ખંડ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🏅પ્રથમ ફાગુકાવ્ય *"વસંતવિલાસ"*(1400) અજ્ઞાત.
*"સ્થૂલિભદ્ર ફાગુ"* (1330) જિન પહ્મસૂરી રચિત.
🎙 *રાસ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"ભક્તિ "* . મુખ્ય ભાગ *"ઠવણી"* માં પડે છે.
🏅પ્રથમ સાહિત્યમાં *"ભરતેશ્વર બાહુબલિરાસ"* શાસાહિત્ય પ્રકાર
🎙 *હાઈકુ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો *"સૌથી નાનો" સાહિત્ય પ્રકાર."*
🎖બંધારણ : *5-7-5 (17 અક્ષર).*
🎖ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ હાઈકુ *"સોનેરી ચાંદ રૂપેરી સુરજ"* સ્નેહરશ્મિ રચિત.
🎙 *શબ્દકોષ* 💥
🎖સૌપ્રથમ નર્મદ રચિત *"નર્મકોશ".*
🎖ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ગાંધીજીની પ્રેરણાથી *"સાર્થ જોડણી કોષ"* તૈયાર થયો.
🎖ગોંડલના મહારાજા ભગતસિંહજીએ ગુજરાતી ભાષાનો સૌથી મોટો શબ્દકોષ *"ભગવત ગૌમંડલ"*ની રચના કરાવી. જે 9 ભાગમાં વહેંચાયેલો છે. તૈયાર કરવામાં *26 વર્ષ* લાગ્યા. (1928-1954).
🎙 *મહાનવલકથા* 💥
🎖ઈ.સ. 1887 માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીએ *"સરસ્વતીચંદ્ર"* ની રચના કરી.
🎖 જેના 4 ભાગ છે.
🕊 *બુદ્ધિધનનો કારભાર* (1887)
🕊 *ગૌણસુંદરીની કુટુંબજાળ* (1892) માનચતુર અને ધર્મલક્ષ્મી
🕊 *રત્નગિરીનું રાજ્યતંત્ર* (1898)
🕊 *સરસ્વતીનું મનોરાજ્ય* (1901)
🎙 *આત્મચરિત્ર* 💥
🎖બીજા દ્વારા લખાયેલ પ્રખ્યાત વ્યક્તિનું જીવનચરિત્ર.
🎖 *"અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ"* નારાયણ દેસાઈ રચિત. મહાદેવભાઈ દેસાઈના જીવનનું વર્ણન.
🎙 *કવિતા* 💥
🎖 *"બાપાની પીંપર"* દલપતરામ રચિત.
🎖પ્રથમ કરૂણ કવિતા *"ફાર્બસ વિરહ"* દલપતરામ રચિત.
🎖અંગ્રેજી કવિતાના પિતા *"ચોસર"* ગણવામાં આવે છે.
🎙 *કાવ્યસંગ્રહ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *"ગુજરાતી કાવ્યદોહન".*
🎙 *નવલકથા* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલકથા *"કરણઘેલો"* (1886), નંદશંકર તુળજાશંકર મહેતા રચિત.
🎖ગુજરાતી ભાષાના ઉત્તમ નવલકથાકાર *"કનૈયાલાલ મુનશી".*
🎖મુળ *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય કથા.
🎖નવલકથાને *"ભાગ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🎙 *નાટક*💥
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ નાટક *"લક્ષ્મી"*.
🎖 *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ તખ્તાલાયકી ધરાવતું નાટક *"રાઈનો પર્વત"* રમણભાઈ નીલકંઠ રચિત.
🎙 *નવલિકા (ટૂંકી વાર્તા)* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલિકા *"ગોવાલણી"* મલિયાનીલ રચિત (કંચનલાલ મહેતા)
🎖નવલિકા ક્ષેત્રની ઉત્તમ કૃતિ *"તણખામંડળ"* ધૂમકેતુ રચિત. ધૂમકેતુએ નવલિકાને *'તણખો'* કહ્યું છે.
🎙 *આત્મકથા* 💥
🎖અધુરો સાહિત્ય પ્રકાર છે.
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ આત્મકથા *"મારી હકીકત"* નર્મદ રચિત.
🎙 *નિબંધ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ નિબંધ *"મંડળી મળવાથી થતાં લાભ"* (1851) નર્મદ રચિત.
🎙 *ગઝલ* 💥
🏅 *વિદેશી સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅અરબી અને ફારસી ભાષા પરથી ગુજરાતીમાં.
🏅પ્રેમ, વિરહ, પ્રેમભક્તિ મુખ્ય વિષય.
🏅બે પ્રકાર:
*ઇશ્કેહકીકી* = ઈશ્વર તરફનો પ્રેમ
*ઇશ્કેમિજાજી* = પ્રિયતમ તરફનો પ્રેમ
🏅પ્રત્યેક પંક્તિ શેર કહેવાય.
🏅ગઝલનો પહેલો શેર *"મત્લા"* કહેવાય.
🏅ગઝલનો છેલ્લો શેર *"મક્તા"* કહેવાય.
🎙 *સોનેટ* 💥
🏅 *"ઈટાલિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *14 પંક્તિ.*
🏅વિભાજન
*શેક્સપિયરશાહી સોનેટ* (4+4+4+2)
*મિલ્ટનશાહી સોનેટ* (અનિયમિત)
*પેટ્રોકશાહી સોનેટ (8+6)*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ સોનેટ *"ભણકારા"* (ઇ. સ. 1887) બ.ક.ઠાકોર
🎙 *ખંડકાવ્ય* 💥
🏅સંસ્કૃત સંજ્ઞા.
🏅પ્રકૃતિનું આલેખન.
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ ખંડકાવ્ય *"પૂર્વાલાપ"* મણિશંકર રત્નજીભટ્ટ.
🎙 *ગરબી* 💥
🏅ગરબીના પિતા *"દયારામ"*
🏅પદ માંથી જન્મ. *સ્ત્રીપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *શામળે* પણ રચના કરી છે.
🎙 *ગરબો* 💥
🏅વલ્લભ મેવાડો (ભટ્ટ)
🏅ધોળા મેવાડા (ભટ્ટ)
🎙 *ભવાઈ* 💥
🏅ગદ્ય સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅ભવાઇના મેવાડીને *"નાયક"* કહેવાય.
🏅સ્ત્રી પાત્રો પુરૂષ ભજવે.
🏅ભવાઇની રચના *"અસાઈત ઠાકરે"* (ત્રાગાળા) કરેલી.
🏅360 ભવાઈ વેશ આપ્યા. *"રામદેવપીરનો વેશ"* સૌથી જૂનો.
🎙 *પદ્ય વાર્તા* 💥
🏅પદ્યવાર્તાના પિતા *"શામળ ભટ્ટ".*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ પદ્યવાર્તા *"પદ્માવતી"* (1718).
🏅શામળે છપ્પામાં પદ્યવાર્તા લખી છે.
🎙 *આખ્યાન* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો સૌથી પ્રચલિત સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅આખ્યાન કહેનાર *"માણભટ્ટ".*
🏅આખ્યાનને *કડવામાં વિભાજિત ભાલણે* કર્યું. કડવાને ત્રણ ભાગમાં પ્રેમાનંદે વિભાજિત કર્યું.
🏅 *આખ્યાનનો પિતા "ભાલણ"*.
*આખ્યાન શિરોમણી "પ્રેમાનંદ"*
🏅આધુનિક માણભટ્ટ *"ધાર્મિકલાલ પંડ્યા"* (વડોદરા)
🎙 *રાજિયા/મરશિયા*💥
🏅 *શોકપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર
🏅રાજિયાના પિતા *"બાપુસાહેબ ગાયકવાડ"*
🏅સંસ્કાર ગીતો જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી પર *"મહાવીર સિંહ ગોહિલે"* સંશોધન કર્યું છે.
🎙 *કાફી* 💥
🏅ધર્મ પ્રધાન /ભક્તિ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચયિતા *"ધીરા ભગત".*
🏅કાફી *14 લીટીનું કાવ્ય* છે પણ સોનેટ નથી.
🎙 *ચાબખા* 💥
🏅કટાક્ષમય શૈલી.
🏅રચના *"ભોજલરામ* (ભોજાભગત)".
🎙 *છપ્પા*💥
🏅છ પંક્તિનું પદ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચના *"અખા ભગત"*.
🎙 *પદ* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો *સૌથી નાનો સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅પદની રચના *"નરસિંહ મહેતા"* એ કરી.
🏅પદના પ્રકાર. *1. પ્રભાતીયા 2. ભજન*
🎙 *સ્તવન* 💥
🏅 *24 તીર્થકરોની સ્તુતિ કરતો સાહિત્ય પ્રકાર* એટલે "સ્તવન".
🎙 *પ્રબંધ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વીર"* છે.
🏅પ્રથમ પ્રબંધ કાવ્ય *"કાન્હડદે પ્રબંધ"* (1456) *પહ્મનાભ* રચિત.
🎙 *બારમાસી* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વિરહ"* છે.
🏅 *"નેમિનાથ ચતુષ્પદીકા"* (1353) વિનયચંદ્રસૂરી રચિત.
🏅બાવીસમા તીર્થકર નેમિનાથ અને તેની પ્રેમિકા *"રાજુલ"*ના વિરહનું વર્ણન.
🎙 *ફાગુ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"શૃંગાર".*
🏅ફાગુને *"ભાસ/ઉલ્લાસ/ખંડ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🏅પ્રથમ ફાગુકાવ્ય *"વસંતવિલાસ"*(1400) અજ્ઞાત.
*"સ્થૂલિભદ્ર ફાગુ"* (1330) જિન પહ્મસૂરી રચિત.
🎙 *રાસ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"ભક્તિ "* . મુખ્ય ભાગ *"ઠવણી"* માં પડે છે.
🏅પ્રથમ સાહિત્યમાં *"ભરતેશ્વર બાહુબલિરાસ"* શાલિભદ્રશૂરિ રચિત.
અબ્દુલ રહેમાન રચિત *"સંદેશરાસ"* જાણીતો છલિભદ્રશૂરિ રચિત.
અબ્દુલ રહેમાન રચિત *"સંદેશરાસ"* જાણીતો છસાહિત્ય પ્રકાર
🎙 *હાઈકુ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો *"સૌથી નાનો" સાહિત્ય પ્રકાર."*
🎖બંધારણ : *5-7-5 (17 અક્ષર).*
🎖ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ હાઈકુ *"સોનેરી ચાંદ રૂપેરી સુરજ"* સ્નેહરશ્મિ રચિત.
🎙 *શબ્દકોષ* 💥
🎖સૌપ્રથમ નર્મદ રચિત *"નર્મકોશ".*
🎖ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ગાંધીજીની પ્રેરણાથી *"સાર્થ જોડણી કોષ"* તૈયાર થયો.
🎖ગોંડલના મહારાજા ભગતસિંહજીએ ગુજરાતી ભાષાનો સૌથી મોટો શબ્દકોષ *"ભગવત ગૌમંડલ"*ની રચના કરાવી. જે 9 ભાગમાં વહેંચાયેલો છે. તૈયાર કરવામાં *26 વર્ષ* લાગ્યા. (1928-1954).
🎙 *મહાનવલકથા* 💥
🎖ઈ.સ. 1887 માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીએ *"સરસ્વતીચંદ્ર"* ની રચના કરી.
🎖 જેના 4 ભાગ છે.
🕊 *બુદ્ધિધનનો કારભાર* (1887)
🕊 *ગૌણસુંદરીની કુટુંબજાળ* (1892) માનચતુર અને ધર્મલક્ષ્મી
🕊 *રત્નગિરીનું રાજ્યતંત્ર* (1898)
🕊 *સરસ્વતીનું મનોરાજ્ય* (1901)
🎙 *આત્મચરિત્ર* 💥
🎖બીજા દ્વારા લખાયેલ પ્રખ્યાત વ્યક્તિનું જીવનચરિત્ર.
🎖 *"અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ"* નારાયણ દેસાઈ રચિત. મહાદેવભાઈ દેસાઈના જીવનનું વર્ણન.
🎙 *કવિતા* 💥
🎖 *"બાપાની પીંપર"* દલપતરામ રચિત.
🎖પ્રથમ કરૂણ કવિતા *"ફાર્બસ વિરહ"* દલપતરામ રચિત.
🎖અંગ્રેજી કવિતાના પિતા *"ચોસર"* ગણવામાં આવે છે.
🎙 *કાવ્યસંગ્રહ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *"ગુજરાતી કાવ્યદોહન".*
🎙 *નવલકથા* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલકથા *"કરણઘેલો"* (1886), નંદશંકર તુળજાશંકર મહેતા રચિત.
🎖ગુજરાતી ભાષાના ઉત્તમ નવલકથાકાર *"કનૈયાલાલ મુનશી".*
🎖મુળ *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય કથા.
🎖નવલકથાને *"ભાગ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🎙 *નાટક*💥
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ નાટક *"લક્ષ્મી"*.
🎖 *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ તખ્તાલાયકી ધરાવતું નાટક *"રાઈનો પર્વત"* રમણભાઈ નીલકંઠ રચિત.
🎙 *નવલિકા (ટૂંકી વાર્તા)* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલિકા *"ગોવાલણી"* મલિયાનીલ રચિત (કંચનલાલ મહેતા)
🎖નવલિકા ક્ષેત્રની ઉત્તમ કૃતિ *"તણખામંડળ"* ધૂમકેતુ રચિત. ધૂમકેતુએ નવલિકાને *'તણખો'* કહ્યું છે.
🎙 *આત્મકથા* 💥
🎖અધુરો સાહિત્ય પ્રકાર છે.
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ આત્મકથા *"મારી હકીકત"* નર્મદ રચિત.
🎙 *નિબંધ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ નિબંધ *"મંડળી મળવાથી થતાં લાભ"* (1851) નર્મદ રચિત.
🎙 *ગઝલ* 💥
🏅 *વિદેશી સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅અરબી અને ફારસી ભાષા પરથી ગુજરાતીમાં.
🏅પ્રેમ, વિરહ, પ્રેમભક્તિ મુખ્ય વિષય.
🏅બે પ્રકાર:
*ઇશ્કેહકીકી* = ઈશ્વર તરફનો પ્રેમ
*ઇશ્કેમિજાજી* = પ્રિયતમ તરફનો પ્રેમ
🏅પ્રત્યેક પંક્તિ શેર કહેવાય.
🏅ગઝલનો પહેલો શેર *"મત્લા"* કહેવાય.
🏅ગઝલનો છેલ્લો શેર *"મક્તા"* કહેવાય.
🎙 *સોનેટ* 💥
🏅 *"ઈટાલિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *14 પંક્તિ.*
🏅વિભાજન
*શેક્સપિયરશાહી સોનેટ* (4+4+4+2)
*મિલ્ટનશાહી સોનેટ* (અનિયમિત)
*પેટ્રોકશાહી સોનેટ (8+6)*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ સોનેટ *"ભણકારા"* (ઇ. સ. 1887) બ.ક.ઠાકોર
🎙 *ખંડકાવ્ય* 💥
🏅સંસ્કૃત સંજ્ઞા.
🏅પ્રકૃતિનું આલેખન.
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ ખંડકાવ્ય *"પૂર્વાલાપ"* મણિશંકર રત્નજીભટ્ટ.
🎙 *ગરબી* 💥
🏅ગરબીના પિતા *"દયારામ"*
🏅પદ માંથી જન્મ. *સ્ત્રીપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *શામળે* પણ રચના કરી છે.
🎙 *ગરબો* 💥
🏅વલ્લભ મેવાડો (ભટ્ટ)
🏅ધોળા મેવાડા (ભટ્ટ)
🎙 *ભવાઈ* 💥
🏅ગદ્ય સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅ભવાઇના મેવાડીને *"નાયક"* કહેવાય.
🏅સ્ત્રી પાત્રો પુરૂષ ભજવે.
🏅ભવાઇની રચના *"અસાઈત ઠાકરે"* (ત્રાગાળા) કરેલી.
🏅360 ભવાઈ વેશ આપ્યા. *"રામદેવપીરનો વેશ"* સૌથી જૂનો.
🎙 *પદ્ય વાર્તા* 💥
🏅પદ્યવાર્તાના પિતા *"શામળ ભટ્ટ".*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ પદ્યવાર્તા *"પદ્માવતી"* (1718).
🏅શામળે છપ્પામાં પદ્યવાર્તા લખી છે.
🎙 *આખ્યાન* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો સૌથી પ્રચલિત સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅આખ્યાન કહેનાર *"માણભટ્ટ".*
🏅આખ્યાનને *કડવામાં વિભાજિત ભાલણે* કર્યું. કડવાને ત્રણ ભાગમાં પ્રેમાનંદે વિભાજિત કર્યું.
🏅 *આખ્યાનનો પિતા "ભાલણ"*.
*આખ્યાન શિરોમણી "પ્રેમાનંદ"*
🏅આધુનિક માણભટ્ટ *"ધાર્મિકલાલ પંડ્યા"* (વડોદરા)
🎙 *રાજિયા/મરશિયા*💥
🏅 *શોકપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર
🏅રાજિયાના પિતા *"બાપુસાહેબ ગાયકવાડ"*
🏅સંસ્કાર ગીતો જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી પર *"મહાવીર સિંહ ગોહિલે"* સંશોધન કર્યું છે.
🎙 *કાફી* 💥
🏅ધર્મ પ્રધાન /ભક્તિ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચયિતા *"ધીરા ભગત".*
🏅કાફી *14 લીટીનું કાવ્ય* છે પણ સોનેટ નથી.
🎙 *ચાબખા* 💥
🏅કટાક્ષમય શૈલી.
🏅રચના *"ભોજલરામ* (ભોજાભગત)".
🎙 *છપ્પા*💥
🏅છ પંક્તિનું પદ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચના *"અખા ભગત"*.
🎙 *પદ* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો *સૌથી નાનો સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅પદની રચના *"નરસિંહ મહેતા"* એ કરી.
🏅પદના પ્રકાર. *1. પ્રભાતીયા 2. ભજન*
🎙 *સ્તવન* 💥
🏅 *24 તીર્થકરોની સ્તુતિ કરતો સાહિત્ય પ્રકાર* એટલે "સ્તવન".
🎙 *પ્રબંધ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વીર"* છે.
🏅પ્રથમ પ્રબંધ કાવ્ય *"કાન્હડદે પ્રબંધ"* (1456) *પહ્મનાભ* રચિત.
🎙 *બારમાસી* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વિરહ"* છે.
🏅 *"નેમિનાથ ચતુષ્પદીકા"* (1353) વિનયચંદ્રસૂરી રચિત.
🏅બાવીસમા તીર્થકર નેમિનાથ અને તેની પ્રેમિકા *"રાજુલ"*ના વિરહનું વર્ણન.
🎙 *ફાગુ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"શૃંગાર".*
🏅ફાગુને *"ભાસ/ઉલ્લાસ/ખંડ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🏅પ્રથમ ફાગુકાવ્ય *"વસંતવિલાસ"*(1400) અજ્ઞાત.
*"સ્થૂલિભદ્ર ફાગુ"* (1330) જિન પહ્મસૂરી રચિત.
🎙 *રાસ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"ભક્તિ "* . મુખ્ય ભાગ *"ઠવણી"* માં પડે છે.
🏅પ્રથમ સાહિત્યમાં *"ભરતેશ્વર બાહુબલિરાસ"* શાસાહિત્ય પ્રકાર
🎙 *હાઈકુ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો *"સૌથી નાનો" સાહિત્ય પ્રકાર."*
🎖બંધારણ : *5-7-5 (17 અક્ષર).*
🎖ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ હાઈકુ *"સોનેરી ચાંદ રૂપેરી સુરજ"* સ્નેહરશ્મિ રચિત.
🎙 *શબ્દકોષ* 💥
🎖સૌપ્રથમ નર્મદ રચિત *"નર્મકોશ".*
🎖ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં ગાંધીજીની પ્રેરણાથી *"સાર્થ જોડણી કોષ"* તૈયાર થયો.
🎖ગોંડલના મહારાજા ભગતસિંહજીએ ગુજરાતી ભાષાનો સૌથી મોટો શબ્દકોષ *"ભગવત ગૌમંડલ"*ની રચના કરાવી. જે 9 ભાગમાં વહેંચાયેલો છે. તૈયાર કરવામાં *26 વર્ષ* લાગ્યા. (1928-1954).
🎙 *મહાનવલકથા* 💥
🎖ઈ.સ. 1887 માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીએ *"સરસ્વતીચંદ્ર"* ની રચના કરી.
🎖 જેના 4 ભાગ છે.
🕊 *બુદ્ધિધનનો કારભાર* (1887)
🕊 *ગૌણસુંદરીની કુટુંબજાળ* (1892) માનચતુર અને ધર્મલક્ષ્મી
🕊 *રત્નગિરીનું રાજ્યતંત્ર* (1898)
🕊 *સરસ્વતીનું મનોરાજ્ય* (1901)
🎙 *આત્મચરિત્ર* 💥
🎖બીજા દ્વારા લખાયેલ પ્રખ્યાત વ્યક્તિનું જીવનચરિત્ર.
🎖 *"અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ"* નારાયણ દેસાઈ રચિત. મહાદેવભાઈ દેસાઈના જીવનનું વર્ણન.
🎙 *કવિતા* 💥
🎖 *"બાપાની પીંપર"* દલપતરામ રચિત.
🎖પ્રથમ કરૂણ કવિતા *"ફાર્બસ વિરહ"* દલપતરામ રચિત.
🎖અંગ્રેજી કવિતાના પિતા *"ચોસર"* ગણવામાં આવે છે.
🎙 *કાવ્યસંગ્રહ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *"ગુજરાતી કાવ્યદોહન".*
🎙 *નવલકથા* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલકથા *"કરણઘેલો"* (1886), નંદશંકર તુળજાશંકર મહેતા રચિત.
🎖ગુજરાતી ભાષાના ઉત્તમ નવલકથાકાર *"કનૈયાલાલ મુનશી".*
🎖મુળ *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય કથા.
🎖નવલકથાને *"ભાગ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🎙 *નાટક*💥
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ નાટક *"લક્ષ્મી"*.
🎖 *"યુરોપિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🎖 ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ તખ્તાલાયકી ધરાવતું નાટક *"રાઈનો પર્વત"* રમણભાઈ નીલકંઠ રચિત.
🎙 *નવલિકા (ટૂંકી વાર્તા)* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલિકા *"ગોવાલણી"* મલિયાનીલ રચિત (કંચનલાલ મહેતા)
🎖નવલિકા ક્ષેત્રની ઉત્તમ કૃતિ *"તણખામંડળ"* ધૂમકેતુ રચિત. ધૂમકેતુએ નવલિકાને *'તણખો'* કહ્યું છે.
🎙 *આત્મકથા* 💥
🎖અધુરો સાહિત્ય પ્રકાર છે.
🎖ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ આત્મકથા *"મારી હકીકત"* નર્મદ રચિત.
🎙 *નિબંધ* 💥
🎖ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ નિબંધ *"મંડળી મળવાથી થતાં લાભ"* (1851) નર્મદ રચિત.
🎙 *ગઝલ* 💥
🏅 *વિદેશી સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅અરબી અને ફારસી ભાષા પરથી ગુજરાતીમાં.
🏅પ્રેમ, વિરહ, પ્રેમભક્તિ મુખ્ય વિષય.
🏅બે પ્રકાર:
*ઇશ્કેહકીકી* = ઈશ્વર તરફનો પ્રેમ
*ઇશ્કેમિજાજી* = પ્રિયતમ તરફનો પ્રેમ
🏅પ્રત્યેક પંક્તિ શેર કહેવાય.
🏅ગઝલનો પહેલો શેર *"મત્લા"* કહેવાય.
🏅ગઝલનો છેલ્લો શેર *"મક્તા"* કહેવાય.
🎙 *સોનેટ* 💥
🏅 *"ઈટાલિયન"* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *14 પંક્તિ.*
🏅વિભાજન
*શેક્સપિયરશાહી સોનેટ* (4+4+4+2)
*મિલ્ટનશાહી સોનેટ* (અનિયમિત)
*પેટ્રોકશાહી સોનેટ (8+6)*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ સોનેટ *"ભણકારા"* (ઇ. સ. 1887) બ.ક.ઠાકોર
🎙 *ખંડકાવ્ય* 💥
🏅સંસ્કૃત સંજ્ઞા.
🏅પ્રકૃતિનું આલેખન.
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ ખંડકાવ્ય *"પૂર્વાલાપ"* મણિશંકર રત્નજીભટ્ટ.
🎙 *ગરબી* 💥
🏅ગરબીના પિતા *"દયારામ"*
🏅પદ માંથી જન્મ. *સ્ત્રીપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅 *શામળે* પણ રચના કરી છે.
🎙 *ગરબો* 💥
🏅વલ્લભ મેવાડો (ભટ્ટ)
🏅ધોળા મેવાડા (ભટ્ટ)
🎙 *ભવાઈ* 💥
🏅ગદ્ય સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅ભવાઇના મેવાડીને *"નાયક"* કહેવાય.
🏅સ્ત્રી પાત્રો પુરૂષ ભજવે.
🏅ભવાઇની રચના *"અસાઈત ઠાકરે"* (ત્રાગાળા) કરેલી.
🏅360 ભવાઈ વેશ આપ્યા. *"રામદેવપીરનો વેશ"* સૌથી જૂનો.
🎙 *પદ્ય વાર્તા* 💥
🏅પદ્યવાર્તાના પિતા *"શામળ ભટ્ટ".*
🏅ગુજરાતીમાં પ્રથમ પદ્યવાર્તા *"પદ્માવતી"* (1718).
🏅શામળે છપ્પામાં પદ્યવાર્તા લખી છે.
🎙 *આખ્યાન* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો સૌથી પ્રચલિત સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅આખ્યાન કહેનાર *"માણભટ્ટ".*
🏅આખ્યાનને *કડવામાં વિભાજિત ભાલણે* કર્યું. કડવાને ત્રણ ભાગમાં પ્રેમાનંદે વિભાજિત કર્યું.
🏅 *આખ્યાનનો પિતા "ભાલણ"*.
*આખ્યાન શિરોમણી "પ્રેમાનંદ"*
🏅આધુનિક માણભટ્ટ *"ધાર્મિકલાલ પંડ્યા"* (વડોદરા)
🎙 *રાજિયા/મરશિયા*💥
🏅 *શોકપ્રધાન* સાહિત્ય પ્રકાર
🏅રાજિયાના પિતા *"બાપુસાહેબ ગાયકવાડ"*
🏅સંસ્કાર ગીતો જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી પર *"મહાવીર સિંહ ગોહિલે"* સંશોધન કર્યું છે.
🎙 *કાફી* 💥
🏅ધર્મ પ્રધાન /ભક્તિ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચયિતા *"ધીરા ભગત".*
🏅કાફી *14 લીટીનું કાવ્ય* છે પણ સોનેટ નથી.
🎙 *ચાબખા* 💥
🏅કટાક્ષમય શૈલી.
🏅રચના *"ભોજલરામ* (ભોજાભગત)".
🎙 *છપ્પા*💥
🏅છ પંક્તિનું પદ પ્રધાન સાહિત્ય પ્રકાર.
🏅રચના *"અખા ભગત"*.
🎙 *પદ* 💥
🏅મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો *સૌથી નાનો સાહિત્ય પ્રકાર.*
🏅પદની રચના *"નરસિંહ મહેતા"* એ કરી.
🏅પદના પ્રકાર. *1. પ્રભાતીયા 2. ભજન*
🎙 *સ્તવન* 💥
🏅 *24 તીર્થકરોની સ્તુતિ કરતો સાહિત્ય પ્રકાર* એટલે "સ્તવન".
🎙 *પ્રબંધ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વીર"* છે.
🏅પ્રથમ પ્રબંધ કાવ્ય *"કાન્હડદે પ્રબંધ"* (1456) *પહ્મનાભ* રચિત.
🎙 *બારમાસી* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"વિરહ"* છે.
🏅 *"નેમિનાથ ચતુષ્પદીકા"* (1353) વિનયચંદ્રસૂરી રચિત.
🏅બાવીસમા તીર્થકર નેમિનાથ અને તેની પ્રેમિકા *"રાજુલ"*ના વિરહનું વર્ણન.
🎙 *ફાગુ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"શૃંગાર".*
🏅ફાગુને *"ભાસ/ઉલ્લાસ/ખંડ"*માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
🏅પ્રથમ ફાગુકાવ્ય *"વસંતવિલાસ"*(1400) અજ્ઞાત.
*"સ્થૂલિભદ્ર ફાગુ"* (1330) જિન પહ્મસૂરી રચિત.
🎙 *રાસ* 💥
🏅મુખ્ય રસ *"ભક્તિ "* . મુખ્ય ભાગ *"ઠવણી"* માં પડે છે.
🏅પ્રથમ સાહિત્યમાં *"ભરતેશ્વર બાહુબલિરાસ"* શાલિભદ્રશૂરિ રચિત.
અબ્દુલ રહેમાન રચિત *"સંદેશરાસ"* જાણીતો છલિભદ્રશૂરિ રચિત.
અબ્દુલ રહેમાન રચિત *"સંદેશરાસ"* જાણીતો છ